Translate

Πέμπτη, 22 Μαΐου 2014

Μάγια Αγγέλου

Η Μάγια Αγγέλου σε εκδήλωση στο York College of Pennsylvania, 4 Φεβρ. 2013 (φωτογρ. © York College ISLGP)

Η Μάγια Αγγέλου (Dr. Maya Angelou[α] - γεννημένη ως Marguerite Johnson) (Σαιντ Λούις, Μισούρι, 4 Απριλίου 1928 - Winston-Salem, Βόρεια Καρολίνα, 28 Μαΐου 2014)[2] ήταν βραβευμένη αφροαμερικανίδα ποιήτρια, πεζογράφος, ακτιβίστρια και καθηγήτρια πανεπιστημίου, η οποία ανέδειξε την εμπειρία του να είναι κανείς Αφρικανικής καταγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θεωρείται ως μια από τις πιο σπουδαίες Αμερικανίδες ποιήτριες και συγγραφείς,[5] ως «μια από τις σημαντικότερες καλλιτεχνικές μορφές της Αμερικής κατά την τελευταία 50ετία»[6] και ως μια από τις «μεγαλύτερες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας».[7]

Βιογραφία

Στη διάρκεια της ζωής της είχε μια ασυνήθιστη ποικιλία από εμπειρίες. Στα 9 της χρόνια βιάστηκε από το σύντροφο της μητέρας της. Όταν της αποκάλυψε το γεγονός, εκείνος οδηγήθηκε στις φυλακές, αλλά όταν αποφυλακίστηκε δολοφονήθηκε, πιθανότατα από τους θείους της. Νοιώθοντας ότι ήταν υπεύθυνη για το θάνατό του, επειδή είχε καταγγείλει το βιασμό, αποφάσισε να μην ξαναμιλήσει και παρέμεινε σιωπηλή για τα επόμενα 5 χρόνια.[3]
Έγινε οδηγός τρόλεϊ στα 15 της, γέννησε το μοναδικό της γιο στα 16, δούλεψε ως χορεύτρια, γκαρσόνα, πόρνη και προαγωγός, ηθοποιός και τραγουδίστρια. Συνεργάστηκε με τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ακολούθησε τον Νοτιοαφρικάνο μαχητή Βουσούμζι Μάκε (Vusumzi Make) στο Κάιρο (όπου απασχολήθηκε ως δημοσιογράφος), συνάντησε στη Γκάνα τον αφροαμερικανό ακτιβιστή Μάλκολμ Χ και επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1965 για να δουλέψει μαζί του, αλλά αυτός δολοφονήθηκε αμέσως μετά.
Το όνομά της, Μάγια, ήταν αυτό με το οποίο την αποκαλούσε ο αδελφός της όταν ήταν πολύ μικρός Το επώνυμό της, Αγγέλου, προήθλε από τον ελληνικής καταγωγής σύζυγό της Tosh Angelos (Enistasios Angelos), το οποίο αποφάσισε να κρατήσει έπειτα από το χωρισμό τους το 1954.
Το πρώτο της βιβλίο ήταν αυτοβιογραφικό με τίτλο I Know Why the Caged Bird Sings (1970)[β] και είχε σημαντική επιτυχία. Τις επόμενες δεκαετίες έγραψε ακόμη 6 τόμους. Στη συνέχεια, δημοσίευσε ποιήματα, έγραψε σενάριο ταινίας, παρουσίασε τηλεοπτική εκπομπή και εμφανίστηκε στην τηλεοπτική σειρά Ρίζες (Roots).
To 1956 η Αγγέλου κυκλοφόρησε, ως τραγουδίστρια, το άλμπουμ Miss Calypso,[γ] σε ύφος μουσικής φολκ, κάντρυ και ρέγκε.[11] To 1969 εξέδοσε το δίσκο The Poetry οf Maya Angelou,[δ] με απαγγελίες ποιημάτων της.[11] To 2014, λίγο πριν το θάνατό της, κυκλοφόρησε ένα μουσικό αφιέρωμα στην ποίηση της Μάγιας Αγγέλου, με τίτλο Caged Bird Songs. Πρόκειται για απαγγελίες τις ποιήτριας, με μουσική επένδυση σε ύφος χιπ χοπ και τζαζ, σε παραγωγή των Σων Ριβέρα (Shawn Rivera) και RoccStar (Leon «Roccstar» Youngblood Jr.).[ε]
Παρά το ότι δεν σπούδασε σε πανεπιστήμιο, το 1982 έγινε καθηγήτρια πανεπιστημίου, παίρνοντας την έδρα «Reynolds Professor of American Studies» και δίδασκε Αμερικανικές σπουδές στο Wake Forest University, του Winston-Salem[13]

 

Τιμές

Η Μάγια Αγγέλου έλαβε δημόσιες θέσεις, όπως στη Bicentennial Commission,[ζ] όπου διορίστηκε από τον πρόεδρο Τζέραλντ Φορντ τo 1970, στην Commission for International Woman of the Year, όπου διορίστηκε από τον πρόεδρο Τζίμυ Κάρτερ και πολλές τιμητικές βραβεύσεις και διακρίσεις[2].
To 1993 απήγγηλε το ποίημα «On the Pulse of the Morning» κατά την τελετή ανάληψης της Προεδρείας των ΗΠΑ από τον Μπιλ Κλίντον και το 2000 έλαβε, για τη συνολική προσφορά της στην ποίηση το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνών (National Medal of Arts). Συνέθεσε, επιπλέον, το ποίημα «Amazing Peace» για την τελετή φωτισμού του χριστουγεννιάτικου δέντρου του Λευκού Οίκου το 2005. Το 2010 η Μάγια Αγγέλου έλαβε από τον πρόεδρο Ομπάμα το Μετάλιο της Ελευθερίας (Presidential Medal of Freedom), την ύψιστη πολιτική διάκριση που προβλέπεται από το αμερικανικό κράτος.[10] Στις 7 Απριλίου 2015 η αμερικανική ταχυδρομική υπηρεσία (United States Postal Service -USPS) κυκλοφόρησε προς τιμήν της ειδικό γραμματόσημο, στη σειρά Forever.[14] Τις απονεμήθηκε τρεις φορές το Βραβείο Γκράμι για Μη Μουσικό Άλμπουμ - Προφορικού Λόγου (Best Spoken Word οr Non-Musical Album).[15]
Η Μάγια Αγγέλου είχε ανακηρυχτεί, κατά τη διάρκεια της ζωής της, "επίτιμη διδάκτωρ" πάνω από πενήντα φορές.[10]

 

Έργα σε ελληνική μετάφραση

  • Τα δυνατά πουλιά της επαγγελίας. Μετάφραση: Κώστια Κοντολέων. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη, 1995. ISBN 960-360-497-6.
  • Ξέρω γιατί κελαηδάει το πουλί στο κλουβί. Μετάφραση: Ιωάννα Καρατζαφέρη. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη, 1993. ISBN 960-293-949-4.

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου